دکتر صادق صالحی، مدیرعامل شرکت افق تأمین انرژی طوس، در هفتمین انرژی تاکز (Energy Talks) از سلسله نشستهای تخصصی پیشران جشنواره ملی نوآوریهای انرژی با موضوع «نیازهای نوآورانه و فناورانه صنعت برق با نگاه به تولید نیروی برق حرارتی» که روز سهشنبه ۱۶ دی ۱۴۰۴، ساعت ۹ صبح، در سالن رودکی پژوهشگاه نیرو برگزار شد، ضمن بررسی چالشهای پیش روی نیروگاههای حرارتی کشور، دستاوردها و چشمانداز آینده نیروگاه ۶۰۰ مگاواتی توس را تشریح کرد. او در این نشست از لزوم توجه ویژه به آموزش و تربیت نیروی انسانی جوان و متخصص در نیروگاهها سخن گفت، به ضرورت تغییر ذهنیتها درباره نیروی انسانی و نحوه مدیریت مدرن نیروگاهها پرداخت، اهمیت چارهاندیشی برای چالش تغییرات آب و هوایی و تاثیر آن بر کاهش بازدهی تولید را گوشزد شد و در نهایت بازتعریف قوانین زیستمحیطی برای همزیستی مسالمتآمیز با سوخت مازوت را ضروری شمرد.
صادق صالحی سخنانش را با تشریح وضعیت نیروگاه طوس در سال ۱۴۰۱ آغاز کرد و با اشاره به مشکلات موجود، نحوه عبور از آن شرایط را توضیح داد: «مشکلاتی متعدد در بحث فرسودگی نیروگاه و حتی فروش داشتیم به نحوی که در سال ۱۴۰۱، ۲۰ درصد تولیدمان را نتوانستیم بفروشیم. در همین سال ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار مگاوات ساعت تولید برق داشتیم که کمترین میزان تولید در عمر چهلساله نیروگاه بود. طی برنامهای زمانبندی شده اما شروع به بازتوانی (repowering) نیروگاه کردیم. قریب به 150 کیلومتر تعویض لوله انجام شد و طی چند هزار ساعت کار، با اجرای تعمیرات اساسی و نوسازی کامل چهار بویلر، تولید در سال ۱۴۰۲ به ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار مگاواتساعت رسید. در سال ۱۴۰۳ به ۳ میلیون و ۸۸۰ هزار ارتقا پیدا کرد و پیشبینی امسال حدود ۴ میلیون و ۱۰۰ هزار مگاواتساعت است. برای نیروگاهی با ظرفیت ۶۰۰ مگاوات و راندمان 5/۳۷ درصد، این عملکرد با توجه به ۶۰ درصد مصرف سوخت مازوت و 40 درصد مصرف سوخت گاز بسیار مطلوب و مطابق استانداردی است که در سال ۱۳۶۴ شرکت آلمانی طراح نیروگاه برآورد کرده بود، است.»
نیروگاه طوس تا ۱۵ سال آینده با کیفیت خوب تولید خواهد داشت
مدیر عامل شرکت افق تامین نیروگاه طوس در بخش بعدی سخنان خود، نقش تیم اجرایی و پشتیبانی هلدینگهای بالاسری را در تحقق این خدمترسانیها کلیدی قلمداد کرد و افزود: «با وجود قدمت ۴۰ ساله نیروگاه طوس، این نیروگاه میتواند تا ۱۵ سال آینده با کیفیت بسیار خوب تولید خود را انجام دهد زیرا بازتوانی انجام شده، اساسی بوده است اما در عین حال قطعاً باید تغییراتی هم در پورتفوی سرمایهگذاری شرکت مالک رخ بدهد. البته هماکنون نیز با طرح احداث ۲۵ مگاوات نیروگاه خورشیدی که بخشی از تحول نیروگاه حرارتی قدیمی به نیروگاههای جدید است، شاهد شکلگیری این تغییرات هستیم.»
معضل کمبود نیروی انسانی متخصص در نیروگاهها
صالحی در این سخنرانی به بحرانهای موجود در بخش نیروی انسانی در صنعت برق نیز اشاره کرد: «اکثر نیروهای متخصص حاضر در تعمیرات اساسی و بازتوانی نیروگاهها، بازنشستههای نیروگاهها هستند. از سال ۱۳۹۰ تربیت نیروی انسانی متخصص در صنعت برق به طور کامل تعطیل شده است. بنابراین نیازمند دورههای آموزشی کوتاهمدت برای تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزه نیروگاههای حرارتی و خورشیدی هستیم و ما به عنوان مالک نیروگاه طوس، آمادگی داریم اولین دوره آموزشی را برای ۳۰ نفر از همکاران با امکانات نیروگاه برگزار کنیم.»
صادق صالحی همچنین به ضرورت «تغییر ذهنیت» (Mindset Shift) در نیروی انسانی در کنار آموزش اشاره کرد و گفت: «امروزه نیروگاهها باید با حداقل نیروی انسانی و حداکثر بهرهگیری از فناوری مدیریت شوند. عصر حاضر، عصر هوش مصنوعی، داده و پایش دیجیتال است و مدیریت داراییها نیز بر اساس دادهها انجام میشود. بنابراین در دنیای امروز دیگر پذیرفته نیست که نیروگاهی ۶۰۰ مگاواتی با ۶۰۰ نیرو اداره شود. چنین مدیریتی در جهان پیشرفته، پذیرفته نیست. نیروگاه مدرن را باید با حداقل نیروی انسانی و حداکثر تکنولوژی راهبری کرد.»
اهمیت خنککاری در افزایش بازدهی نیروگاهها
صادق صالحی یکی دیگر از چالشهای پیش روی نیروگاهها را تغییرات آبوهوایی در کشور و تاثیر آن بر بازدهی تولید دانست و در این زمینه به طور مشخص مخاطبان را به وضعیت نیروگاه طوس توجه داد: «از سال ۱۳۸۵ دمای متوسط کشور، سالانه حدود یکدهم درجه افزایش یافته است. نیروگاه طوس، اولین نیروگاه مجهز به کندانسور هوایی در منطقه، با دمای محیط طراحیشده ۲۵ درجه است. اکنون با دمای متوسط ۴۱ درجه در مشهد مواجه هستیم و این تغییر دمای محیطی موجب کاهش تولید در تابستان تا ۱۰ درصد شده است. با این تفاسیر نیازمند بازطراحی سیستم خنککاری هستیم. امروزه ظرفیت اقتصاد و بازار خنککاری در جهان، یک تریلیون دلار است و بنابراین بخشی از برنامههای بهینهسازی ما باید در حوزه خنککاری باشد. در این زمینه نیز نیروگاه طوس آمادگی دارد با پژوهشگاه نیرو همکاری کند.»
لزوم همزیستی مسالمتآمیز با مازوت
صالحی در سخنانش به مصرف سوخت مازوت نیز پرداخت و از لزوم «همزیستی مسالمتآمیز با این سوخت سخن گفت: «مازوت به عنوان سوختی که باید با آن همزیستی داشته باشیم، نیازمند گواهی صرفهجویی و بهینهسازی است. روشهایی مانند امولسیون و کابیتیشن میتواند مصرف سوخت مازوت را کاهش و بازده احتراق را افزایش دهد. همچنین لازم است قوانین زیستمحیطی بازتعریف شوند و انگارههای غلط درباره سوخت مازوت و آلایندگی آن اصلاح شود. طبق پژوهشها، اگر سولفور موجود در مازوت از وضعیت فعلی که چهار درصد است، به زیر یک درصد برسد، آلایندگی سولفور دیگر در شهر مشهد نخواهیم داشت. البته اکسید نیتروژن (NOX) نه فقط در مازوت بلکه در بنزین و گاز نیز وجود دارد و همین الان ۱۲ درصد از گازی که به نیروگاههای گازی ما میرسد، نیتروژن است. بنابراین باید طرحی نو در این زمینه انداخت و انگارههای غلط در این زمینه را نیز تصحیح کنیم. »
در پایان، صالحی با تأکید بر اهمیت بازتعریف قوانین زیست محیطی بدین نکته اشاره کرد که بهتر است هنگام بازنمایی مازوت به عنوان یک سوخت کثیف، بدین نکته نیز توجه داشت که ۶۵ درصد تولید برق چین از خاکستر زغال سنگ است در حالی که میدانیم که مازوت به مراتب تمیزتر از زغالسنگ است. بنابراین لازم است متولیان صنعت برق و همکاران پژوهشگاه نیرو در همکاری با مدیران محیط زیست و اداره استاندارد ، در اصلاح ذهنیتهای رایج شده در ادبیات محاورهای جامعه قدم بگذارند و بپذیرند که مازوت یک سوخت است. البته در این زمینه بازتعریف قوانین نیز اهمیت دارد.»
در این نشست هادی مدقق، مدیرعامل شرکت برق منطقهای خراسان، مجتبی گیلوانژاد، معاون فناوری پژوهشگاه نیرو، مسعود دیرباز، مدیرعامل شرکت تولید نیروی برق خلیج فارس، حامد دشتی معاون دفتر فناوری و بومیسازی نیروگاههای شرکت مادرتخصصی تولید نیروی برق حرارتی و یاسر گلزاری، مدیرعامل شرکت نیرو آتیه صبا نیز به سخنرانی پرداختند و چالشهای پیش روی نیروگاهها و راهکارهای موجود را مورد بررسی قرار دادند.
